محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
423
تحفه خانى ( فارسى )
روغن كنجد و هفت مثقال ابكامه و شكر سرخ پانزده درم و بوره و گل ارمنى نيم درم درو حل كرده اگر علت قوى باشد و طبيعت متحبس بجاى روغن كنجد و روغن زيبق بايد كرد و يا روغن شبت و بجاى شكر عسل بايد اختيار كرد و به دو دفعه در محقنه ريخته صباح يا بوقت عصر در تابستان و بوقت نيمروز در زمستان و اين تركيب جهت اين علت بسيار موافق است تخم كرفس و باديان و نانخواه از هر يك سه درم و تخم برنجفه چهار درم مجموع ادويه كوفته و پيخته و مقدار تمام ادويه عسل صافى خمير كرده و مقدار خوردن ازين مركب بوقت وجع يك مثقال است در قدرى گلاب گرم كرده و امّا اگر سبب قولنج ورم در محلى از مواضع امعا باشد كه بضيق مكان موجب انسداد اثقال باشد و علامت او درد به قوت اوست عطش قوى و قى صفراوى و بسيارى عرق و ضربان در محل ورم و وجع و حدوث اين دفعى نيست بتدريجى است زيرا كه تابع ورم است چون ورم بكمال ازدياد رسد زمان خطر است و چون در هزل و انحطاط آيد اميد تمام در نجات و خلاص است پس معالج را از راه طبابت حال ورم بايد كرد و علاج مرضى درين صورت اول فصد است اگر عليل را قوت باشد و بسيار ضعيف و بىحال نباشد و بايد كه معالج درين ماده ادويه قوى الحرارت اسهال نكند و بايد كه از لتّه و خرقه سرد ساخته بر موضع بنهد و نطول به آب گرم بايد كرد و روغنهاى نيمگرم بر موضع ورم و درد بايد ماليد و جلّاب هر صباح عنب الثعلب پنج درم و تخم كاسنى سه درم و قند سفيد ده درم و ترنجبين پانزده درم اول ادويه در قدرى آب بر وجهى كه رسم است بايد طبخ كرد و قند و ترنجبين آميخته نيمگرم بايد آشاميد و غذاى ماش مقشر با شيرهء مغز بادام و تليين طبيعت به اين مطبوخ ملين كه مذكور مىگردد بايد كرد